Konu: Omuz Hastalıkları
Konuk: Acıbadem Kadıköy Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Osman Güven

Sibel Güneş: Sağlık Raporu'ndan merhaba.. Bugünkü konumuz omuz hastalıkları. Omuz çıkıkları, omuz eklemindeki sorunlar ve kireçlenme gibi problemler, hareket güçlüğü ve ağrıyla ortaya çıkıyor. Tenis, yüzme ve voleybol gibi sporları yapan sporcularda sık görülen omuz hastalıkları, travmaya bağlı olarak da gelişiyor. Omuz hastalıklarının nedenlerini ve tedavi yöntemlerini Acıbadem Kadıköy Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Osman Güven'le konuşacağız. Omuz hastalıklarıyla ilgili sorularınızı saglik@ntv.com.tr elektronik posta adresimize bekliyoruz. Bizi 0212 335 42 60 numaralı telefonumuzdan da arayabilirsiniz.

Programımıza hoşgeldiniz Sayın Güven. Omuz hastalıkları belki diz problemleri kadar insanların çok fazla bilgi sahibi olduğu bir konu değil. Öncelikle omuz ekleminin işlevlerinden söz eder misiniz? Ve hangi faktörler bu işlevlerin yerine gelmesine engel oluyor?

Prof. Dr. Osman Güven: Omuz, vücudun en hareketli eklemidir. Çok geniş bir hareket kabiliyeti vardır. Ve omuzu özellikle kullanan sporlar. Onun dışında meslek grupları içinde aslında oldukça yaygın omuz sorunları vardır. Omuzun çok kullanımı dışında, omuzun aşırı kullanılmasa, normal bir kişide bile doğal süreç içinde oluşabilen bir takım omuz sorunları vardır. Omuzun yaşlanmasıyla ilgili problemler. Omuzun yine doğuştan olan anatomik yapısının getirdiği ve yıllar içinde ortaya çıkan bir takım handikaplar, sık gördüğümüz durumlardır.

Sibel Güneş: Kimleri risk grubuna alabiliriz? Yaş faktörünü, cinsiyet faktörünü de dikkate alarak kimleri risk grubunda sayabilirsiniz?

Prof. Dr. Osman Güven: Omuz sorunlarını kabaca üç grupta toparlarsak; bir, omuz insitabilitesi, yani omuzun gevşekliği, çıkmasıyla sonuçlanabilen hadiseler. İkincisi, omuzun döndürücü kılıf dediğimiz, omuzun temel anatomik yapılarından biri olan kas grubunun aşınması hastalıkları, ki çok yaygındır. Gerçekten omuz ağrılarının çok önemli bölümünü teşkil eder. Bir de omuzun dejeneratif dediğimiz, halk arasında kireçlenme olarak bilinen yaşla ortaya çıkan sorunlar şeklinde ortaya koyarsak, risk gruplarında özellikle omuz gevşekliği ve çıkması durumunda, genç erkekler, çok önemli bir risk grubudur. Zaten omuz çıkıklarının, yarım çıkık veya tamamen çıkık veya tekrarlayan çıkıklarının hemen hemen yüzde 90'ı bu yaş grubunda, 20-25 yaş ve altında görülür. Omuzun döndürücü kılıfı dediğimiz, ana fonksiyonunu yapan dördüncü kılıfının zaman içinde aşınma ve yırtılma sorunlarıysa, genellikle orta yaş grubunda çıkar. Kadın-erkek ayrımı yoktur. Genellikle her iki cinste de eşit ortaya çıkar. Ortaya çıkma yaşı da 40 yaş civarıdır. Omuzun kireçlenmeyel ilgili sorunlarıysa, genellikle daha ileri yaşlarda, 50 yaş ve üstünde ortaya çıkra. Bir de sporcuları her zaman ayrı bir grup olarak kabul etmek lazım. Özellikle omuzu çok kullanan özel spor dalları vardır. Ülkemizden ele alırsak, yüzme, hentbol, basketbol, voleybol gibi sporlarda, tabi bu omuzu çok yoğun kullanan sporcular yüksek risk grubudur.

Sibel Güneş: Türkiye'de hemen her hastalıkta erken tanıyla ilgili ciddi sorunlar var. İnsanların doktora gitme sıklığı Türkiye'de yılda yüzde 2'yi geçmiyor. Omuz hastalıkları için de bir geç tanıdan söz edebilir miyiz?

Prof. Dr. Osman Güven: Geç tanı söz konusu oluyor. Şöyle; omuz gerçi mutlaka bulgu verir. Yani, omuz sorunları, demin saydığımız problemlerin hepsi omuz insitabilitesi veya omuz çıkığı diyelim. Omuz çıkığı oluşmuş bir insan, genellikle omuzu yerine konulduktan sonra normal yaşamına devam eder. Omuz çıkığı yüksek bir oranda, özellikle genç erkek grubunu aldığımız zaman 20-25 yaşın altında yüzde 95 oranında tekrarlar. Buna rağmen insanların çok uzun yıllar bunu kesin bir çözüme ulaştırmadığını görüyoruz. Bize, 10 yıldır, ne bileyim 100 küsur kez omuzu çıkmış insanların gelmesinden bunu anlayabiliriz.

Sibel Güneş: Bu insanlar, omuzları çıktığı zaman kendileri mi oturtuyor yerine? Yoksa hekime gitmek yerine kırık çıkıkçıya gitme eğilimi hala var mı?

Prof. Dr. Osman Güven: Güzel bir şey ki, son yıllarda çıkıkçıya gitme oldukça azaldı. Halen var ama oldukça azalmış durumda. Bu çıkıkların önemli bir yüzdesinin ancak hastanede, doktor tarafından yapılan bir müdahaleyle yerine konulması gerekiyor. Ama bazı hastalarımızda omuz o kadar artık çıka çıka gevşek hale geliyor ki, belirli bir hasta grubumuz var, kendisi bile yerine koyabiliyor bunu. Alışıyor artık, kendi kendine yerine koyuyor. Ve çok basit hareketlerde çıkabiliyor.

Sibel Güneş: Daha sağlam hale getirilmesi ve tekrar çıkmasının önlenmesi için hangi ameliyat tekniklerinden yararlanıyorsunuz? Kapalı cerrahi olarak tarif edilen artroskopinin burada etkin kullanımı söz konusu mu?

Prof. Dr. Osman Güven: Eğer, omuz birden fazla çıkmışsa, buna tekrarlayan omuz çıkığı diyoruz. Bizim için ikinci çıkıkla, yüzonikinci çıkık arasında hiçbir fark yoktur. Çünkü ikisinin de tedavisi ameliyattır, mutlaka ameliyat olması lazım. Ameliyat sonuçları son derece yüz güldürücüdür. Hem açık ameliyat, bir de son yıllarda popüler olan artroskopik, yani kapalı, omuz açılmadan yapılan ameliyat söz konusu. Eğer, en fazla beş kez çıkmış omuzlarda, daha henüz omuz kapsülü ve omuz anatomik yapıları iyice bozulmadığından artroskopik olarak yapma imkanımız var. Tabi bu hastaya birçok avantajlar kazandırıyor. Çok çabuk normal yaşama dönüş. Rehabilitasyonun çok hızlı olması gibi bir takım avantajlar sağlıyor. Ama öyle, beş kezden fazla çıkmış, bir takım omuz anatomik yapıları gereğinden fazla hasar görmüş yapılarda açık ameliyatın sonuçları çok daha yüz güldürücü. Onlara açık ameliyat uyguluyoruz.

Sibel Güneş: Omuz ekleminin kılıfındaki sorunlara geldiğimizde, tedavisinde kullandığınız başlıca yöntemler neler? Buralarda ilaç tedavisinin kullanımı söz konusu mu? Yoksa cerrahi bu problemlerde de devreye giriyor mu?

Prof. Dr. Osman Güven: Omuz döndürücü kılıfının sorunları, gerçekten insanlarda omuz ağrısıyla bize başvuran hastalarda, omuz ağrılarının yüzde 80'ini teşkil ediyor. Çok önemli bir grup. Ve bunun da yaklaşık yüzde 80'i aslında konservatif yöntemler dediğimiz tıbbi tedaviyle, ilaç tedavisiyle, iyi bir fizik tedavi ve rehabilitasyonla, genellikle iyileştirebiliyoruz. Genellikle bunu üç evrede değerlendiriyoruz. Birinci evre, mutlaka ilaç tedavisi, fizik tedaviden, istirahatten çok yararlanır ve gayet güzel tedavi edilebilir, derecede olan problemdir. İkinci evrede ise, yine yüzde 80 oranında konservatif tedaviyle sonuç alıyoruz. Çok dirençli vakalarda, cerrahi tedavi devreye giriyor. Üçüncü evredeyse, genellikle omuzun döndürücü kılıfının yırtıkları olduğunda, artık üçüncü evrede, cerrahi tedavi devreye giriyor. Ameliyatla bu yırtıkları tamir ettiğimiz gibi ayrıca bu yırtığın oluşmasına neden olan, çoğunlukla bunun altında yatan neden, kemiğin ön tarafının doğuştan çıkık olması. Veya yaşla bu çıkıntının ilerlemesi. Bu altta yatan kemik problemleri, patolojileri de ortadan kaldırıyoruz ki, tekrar olay yinelemesin diye. Bu tür bir ameliyat yapıldığı takdirde sonuçta yine oldukça rahatlatıcı ve tekrarlama riski hemen hemen çok az bir sonuç alabiliyoruz.

Sibel Güneş: İnsan bedeninin yaşlanmasına bağlı olarak kireçlenme probleminin oluşabileceğinden söz ettiniz. Omuzdaki kireçlenmeler de bunun bir parçası. Bunun dışında travmalar, genel olarak egzersiz yapmamak gibi davranışlar da kireçlenmeye zemin oluşturabilir mi?

Prof. Dr. Osman Güven: Omuz kireçlenmesi değişik bir durum. Özellikle kireçlenmenin en sık görüldüğü ve sorun olduğu kalça, diz gibi yük taşıyan eklemlere nazaran daha az görülüyor. Üçüncü sırada genellikle... Onun için omuz kireçlenmesi olan hastaların, yük taşıyan bir eklem olmadığı için, aslında bazen çok ilerlemesine rağmen, hastalarımızın bir çoğu bu şekilde idare ediyorlar. Kesin bir tedaviye ulaşılmayabiliyor. Genellikle bize geldiğinde oldukça geç kalmış oluyor. Bunun tedavisinde de tabi yine kalça ve diz artrozların geç safhasında yapılan tedavi olan omuz protez, total eklem protezi ameliyatı yapılabiliyor. Yani total omuz protezi ameliyatı yapılabiliyor.

Sibel Güneş: Yaz mevsimindeyiz ve açık hava sporları çok yaygın. Okullar kapandığında öğrenciler yaz okullarına devam edecekler. Ve bu okullarda, bahsettiğiniz bütün omuz açısından riskli sporlar, basketbol, yüzme, voleybol ve hentbol sıklıkla uygulanıyor. Burada ailelere önerileriniz neler olabilir? Bu öğrencilerin, eğitim veren veya spora yönlendiren insanların dikkatli olması gereken konular nelerdir?

Prof. Dr. Osman Güven: Bu tür sporlar gerçekten yazın fazla oluyor. Burada önemli risk faktörü aşırı kullanımdır. Yani, özellikle kısa bir dönem içinde, genellikle yaz okullarında aşırı yüklenme, aşırı kullanım, bunların altında yatan en önemli nedendir. Her zaman yapılan uygulamaların dışında çok aşırı antrenman programı uygulanırsa, yaz okullarında en çok omuzları aşırı kullanıma bağlı sorunlar çıkabilir. Her ne kadar çocukların bu yaş grubu, aslında küçük yaş grubu olsa da... Genç, 15 yaşın altı, belki çoğu 10 yaşın altı yaş grubu olsa da... bir takım anatomik faktörler, yani omuz, kemik yapısının... Genellikle üç tip omuz tariflenir. Az çıkıntılı olan omuz tiplerinde, bu çok erken, genelde 40 yaşında görülebilen omuzun döndürücü kılıf sorunları gibi sorunlar, aşırı kullanıma bağlı olarak daha 10-15 yaşındaki çocuklarda bile görülebilir. Ki, yüzücülerde bunu çok sık görüyoruz.

Sibel Güneş: Genel anlamda yapılacak bir egzersizin omuz eklemine ayrıca bir katkısı var mı? Travmaya karşılama kapasitesi açısından, bir artı katkısından söz edebilir miyiz?